Arian Verheij   |   Woord & Geschrift
teksten leven text works texte vermitteln
Nederlands | English

Hebreeuwse miniaturen — זוטות עבריות

Klezmer

Als er iets is dat voor de buitenwacht als ‘typisch joods’ geldt, dan is het misschien wel klezmermuziek. Viool, klarinet, akkordeon, piano, met opzwepende of juist heel melancholieke ritmes en die typische intervallen waardoor je meteen denkt: Ha! Klezmer!

De beste manier om dat woord uit te spreken is door de z echt als een zachte en stemhebbende z te laten klinken. Maak er vooral geen ‘kletsmer’ van, dan val je bij kenners algauw door de mand. Het is van oorsprong trouwens een Hebreeuws woord, of eigenlijk zijn het er twee: כְּלֵי זֶמֶרkelee zèmèr met de klemtoon op zè. Kelee betekent spullen en zèmèr is muziek, dus we hebben het eigenlijk over muziekinstrumenten.

Het begrip (kelee) zèmèr komt al in de oude joodse literatuur voor, maar niet in de Bijbel. Daar staan woorden die er sterk op lijken, zoals zemar (muziek) in Daniël 3, en vooral: מִזְמוֹרmizmor, ook weer met zo’n zijdezachte z, wat meestal vertaald wordt als ‘psalm’, bijvoorbeeld in Psalm 3:1. Het zou zomaar kunnen dat psalmen vanouds al bedoeld waren om uit te voeren met muzikanten erbij.

Verschenen in Over & Weer. Kerkblad van de Protestantse Gemeente te Nijmegen, oktober 2017.

Klezmer Genderneutraal? Arabreeuws Jad Wasjem DNEKNED Leven is het meervoud van lef Menora en minaret Makkabeüs Seksualiteit Ben-Hur Mijn of zijn Klemtoon-NBV Golgota Netanjahoe Rachmones – ech wel! Betselem Rosj Hasjana Namenmonument Attenojeleheine! Cheider Rode grond? Peuters Mooi Nogmaals: ossenkop Ossenkop Verborgen tuin Chabad Drie-eenheid Ester Mazzel Jezus Geen cent te makken Het raadsel van Venlo Godenzonen Na nach De oudste torarol ter wereld Toe, lag 100 jaar Klikje Bolleboos Messias Chanoeka Zien of gezien worden Gay Pride Schepping van de week De zesde dag Sjoa of Holocaust Pesach, het feest van voorbijgaan Nieuwe kracht De Tempelrol De boeken van Mozes Samaritanen 5772 Rechters Atsmaoet Hosanna Poeriem Hebreeuws op straat Tellen, tellen, tellen U of jij Het Jonge Testament Rosj Hasjana Geintje Aramees Mozes of Manasse God, god, goden Natuurmuseum De schepping Wortels Rekenen met letters De naam van God Oude en nieuwe letters ‘En toen Tora of Torah? In Israël Sjalom in Mokum Stl dt r gn klnkrs …